15 Yaş Çocuklara Özgü Yeni Sosyal Medya Düzenlemesi
Yazar: Av. Ali ERŞİN (LL.M.) / Hukuk ve Bilişim Der. Gen. Koor.
15 Yaş Altı Çocuklara Sosyal Medya Yasağı Getiren Yeni Düzenleme
T.C. Cumhurbaşkanlığı’na bağlı T.C. Siber Güvenlik Başkanlığı, yeni yönetmelikte Türkiye’de yer alan tüm sosyal medya sağlayıcılara 15 yaş altına yasak ve 15 yaş üzeri çocuklar için ayrıştırılmış düzenlemeler olmak üzere yeni kurallar getirdi. T.C. Siber Güvenlik Başkanlığı(SGB) bu düzenleme yetkisini 5651 sayılı Kanun’un Ek-4. maddesinden almaktadır.
Yeni Sosyal Medya Düzenlemesi Tanımlar
Bu madde, yönetmelik metninde geçen temel kavramların çerçevesini çizer:
- Çocuk; reşit olma yaşına daha erken ulaşmış olsa bile 18 yaşını henüz bitirmemiş her bir bireyi,
- Sosyal medya ağ platformu Sağlayıcı, kullanıcıların Sosyal medya ağ platformu kurma amacıyla metin, görüntü, ses, veya konum gibi içerikler üretmesine ve bunları görüntülemesine ve aynı zamanda bunları paylaşmasına olanak tanıyan gerçek veya tüzel kişileri,
- Ayrıştırılmış Hizmet, yalnız 15 yaşını bitirmiş çocuklara sunulması gereken özel hizmet modelidir.
- Ebeveyn Kontrol Araçları, çocukların yaşlarına uygun olmayan tehlikeli çevrim içi bağlantılardan, aşırı sosyal medya kullanımının getirdiği risklerden ve zararlı içeriklerden korumayı amaçlayan araçları,
- Yaş Doğrulama Belirteci, kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu kanıtlayan teknik doğrulama araçlarını,
- Başkan ve Başkanlık ise T.C. Siber Güvenlik Başkanlığını ve Siber Güvenlik Başkanını tanımlamaktadır.
Çocuklara Yeni Sosyal Medya Düzenlemesi Getiren Yönetmeliğin İlkeleri
Yeni düzenlemeyle artık sosyal medya Ülkemizde eskisi gibi olmayacağı kesindir. Zira bundan sonra çocuklar için sosyal medya kullanımı çok doğru ve kontrollü şekilde ilerleyecektir. Buna göre;
- Sosyal medya sağlayıcılar 15 yaşını henüz bitirmemiş çocuklara hiçbir hizmet sunamayacaktır. Yani 15 yaşını bitirmemiş kişilere sosyal medya yasaklanmıştır.
- 15 yaşını bitirmiş çocuklara sunulacak sosyal medya ağ platformu hizmetlerinde çocuğun sosyal, fiziksel, zihinsel, duygusal ve psikolojik gelişim ihtiyaçları ve yüksek faydasına göre tüm tedbirler alınacaktır.
- Yaş doğrulamada Kişisel Verilerin Korunması Kanunu esas olacaktır. Sosyal medya ağ platformu sağlayıcılar yaş doğrularken sadece yaş bilgisi ve gerekli diğer bilgileri alacaklardır.
- Kurulacak yaş doğrulama araçları sahte beyanlara ve manipüle girişimlerine karşı korunaklı olacaktır. Aynı zamanda sistemin tutarlı ve doğrulanabilir sonuçlar üretmesi sağlanmalıdır.
- Yaş doğrulama sistemleri, algoritma sistemleri ve ayrıştırılmış hizmet prosedürleri kapalı kutu olamayacak; tüm sistemler öncelikle kullanıcılar, ebeveynler ve T.C. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından test edilebilir, anlaşılır ve denetlenebilir olacaktır.
- Doğrulama sistemleri ve ebeveyn kontrol araçları , cinsiyet, dil, din, ırk, dış görünüş, engellilik hali, etnik köken ve sosyo-ekonomik durum gibi özellikler üzerinden hiçbir kullanıcıya veya gruba karşı ayrımcılık yapmayacak şekilde tasarlanacaktır. Bu sistemler engelli bireyler dahil herkesin erişebileceği minvalde sunulmak zorundadır. Ebeveyn kontrol araçları karmakarışık olmamalı, açık ve ebeveynlerin kolayca kullanabileceği şekilde tasarlanmamlıdır.
Yaş Doğrulama Standartları
Sosyal medya ağ platformuların yaş doğrulama süreçlerindeki temel sorumlulukları şu şekildedir:
- Sosyal medya ağ platformu sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış olanlara hizmet vermemek ve 15 yaşını bitirmiş olanlara “ayrıştırılmış hizmet” sağlamak için gereken tüm idari ve teknik almak zorundadır.
- Yeni bir hesap açılma durumunda kullanıcının yaşı “yaş doğrulama belirteci” ile doğrulanmalıdır.
- Sosyal medya hizmeti boyunca sosyal medya ağ platformu platformu kendi belirleyeceği tekli ve ya katmanlı yaş doğrulama kontrollerini işletmeye devam eder. Bir hesabın belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığıyla ilgili “makul şüphe” bulunması durumunda sosyal medya hesabı askıya alınır ve yeniden “yaş doğrulama belirteci” ile doğrulama yapılması gerçekleştirilir.
- Yaş doğrulamaları e-devlet kapısı üzerinden gerçekleştirilir. Yaş doğrulama belirteci kullanıcının talebi üzerine T.C. Siber Güvenlik Başkanlığı’nın e-devlet kapısı içerisindeki hizmeti kullanılarak üretilir ve kullanıcı tarafından sosyal medya ağ platformuna yüklenir.
- Türkiye’de kalıcı ikameti olmayan yabancılar e-devlet kapısı üzerinden genel yaş doğrulamaları üzerinden olmasa da pasaport üzerinden yaş doğrulama yapar.
Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet
Düzenlemede içerik erişim kısıtlamaları ve yaş doğrulama gibi işlemler çok ayrıntılı olarak yer alır.
- Sosyal medya ağ platformu içerisinde çocuğun duygusal, fiziksel gelişimi ile yüksek yararı gözetilir ve cinsel istismar ve ticari sömürü riskleri kesinlikle platform tarafından engellenir. Çocukların kişisel verilerini korumak için en yüksek gizlilik ayarları varsayılan olarak ayarlanır ve çocukların ve tüm kişilerin kişisel verileri asgari düzeyde işlenir.
- Sosyal medya ağ platformu içerisinde çocuğun zararlı içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve öneri ayarları gösterilecektir. Çocuğun kimleri takip ettiği ve ya kimler tarafından takip edildiği diğer kullanıcılar tarafından görülemeyecektir. Sosyal medya içerisinde çocuğa yalnızca takip ettiği sosyal medya hesapları mesaj gönderebilecek ve aynı zamanda mesajlarda “görüldü” bilgisi kapatılacaktır.
- Aynı zamanda çocuğa bağımlılık edici hizmetler sunulamayacak, çocuk sosyal medya hesapları standart olarak “gizli” olarak açılacak ve hiçbir şekilde kamuya açık hale getirilemeyecektir.
- Çocuğun profil fotoğrafı ve paylaşımlarının ekran görüntüsünün alınması teknik olarak engellenecektir.
- Yeni düzenlemeyle çocuk hesaplarında canlı yayın açılamayacaktır.
- 15 yaşını doldurmuş çocuklara görsel içeriklerin dokunma, kaydırma veya otomatik kendiliğinden kaydırma hizmetlerinin sunulmasını sağlayan tasarımlar veya arayüzler kullanılamayacaktır.
- Sosyal medya ağ platformu cihazdaki veya buluttaki telefon rehberlerine, e-posta defterlerine veya kişi listelerine erişemez, bunları senkronize edemez ve verileri işleyemez. Çocuk hesabı başka kişilere takip için önerilemez, çocuğa da başka hesaplar önerilemez. Üçüncü kişi verileri eşleştirilerek çocuk hesabı aranabilir kılınamaz.
- Çocuk hesapları çocuğun platformdaki davranışlarına göre özelleştirilemez; çocuklar ticari reklam faaliyetlerine ve veri profillemesine konu edilemez.
- Aynı zamanda platform tüm kuralları internet sitesinde kullanır.
Sosyal Medyada Ebeveyn Kontrol Araçları
Sosyal medya ağ platformu sağlayıcıları çocuklara ayrıştırılmış hizmet sunsa da açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları ile bunları sağlayacaktır. Bu araçlar anne, baba ve ya çocuğun yasal vasisi tarafından kullanılacak şekilde yapılacaktır. Ebeveyn kontrol araçlarının taşıması gereken standartlar şu şekildedir:
- Sosyal medya platformu içerisindeki araçlar hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesini, satın alma ve kiralama gibi ücretli işlemlerin ebeveyn onayına tabi kılınmasını, bu işlemler için harcama limiti belirlenmesini, ekran süresinin izlenerek sınırlandırılmasını veya konum paylaşımı yönetimlerini içermek durumundadur. Tüm bu özellikler Türkçe ve aynı zamanda kolay kullanılabilir olacaktır.
- Ebeveyn denetimi açıldığında çocuğa bildirim gönderilecektir. Çocuk bu ayarları izinsiz değiştiremeyecektir.
- Ebeveyn denetim araçları çocukların mahremiyet sınırını aşacak şekilde kullanılamayacaktır.
Sosyal Medyada Başvuru ve İtiraz Mekanizması
- Sosyal medya ağ platformu sağlayıcılar yaş doğrulama sonuçlarına, hesap kapatma/askıya alma süreçlerine ve ayrıştırılmış hizmet tedbirlerine karşı bir itiraz mekanizması kurmak durumundadur. Bu mekanizmalar kolay, anlaşılabilir ve Türkçe olacaktır.
- Sosyal medya platformlarında tüm bu itirazlar gerçek insanlar tarafından değerlendirilecektir. İtiraz süreci sonuçlanana kadar o hesaba ait kişisel veriler ve içerikler silinemeyecektir.
Yaptırımlar
Yönetmelik kurallarına uymayan Sosyal medya ağ platformu sağlayıcılarına uygulanacak yaptırımlar 5651 sayılı Kanunun ek madde 4’ün esaslara göre uygulanır. Cezalar kesilmeden önce platforma ihlal durumu bildirilir ve sorunu çözmesi için aykırılığın türüne göre “makul süre” verilir.
Yönetmelik Yürürlüğü
Bu Yönetmelik, 1 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir. Yönetmeliği T.C. Siber Güvenlik Başkanı yürütecektir.
Yazar: Av. Ali ERŞİN (LL.M.) / Hukuk ve Bilişim Der. Gen. Koor.
E-Posta: av.ersinali@gmail.com
Tel: 0542 193 31 17