SOSYAL AĞ SAĞLAYICILARINDA YAŞ DOĞRULAMA, EBEVEYN KONTROLÜ VE ÇOCUK GÜVENLİĞİ: 7578 SAYILI KANUNUN HUKUK, KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI VE ADLİ BİLİŞİM AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Yazar: Dr. Berker KILIÇ / Adli Bilişim Uzmanı

Özet

Çocukların sosyal medya ve diğer çevrim içi platformlarda korunması, son yıllarda yalnızca ebeveyn sorumluluğu veya platformların kullanım koşullarıyla sınırlı bir konu olmaktan çıkarak devletlerin doğrudan düzenlediği önemli bir hukuk ve teknoloji alanına dönüşmüştür. Türkiye’ de 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5651 sayılı Kanunun sosyal ağ sağlayıcılara ilişkin Ek 4’ üncü maddesinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Yeni düzenleme uyarınca sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu sonucun sağlanması için yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacaktır. Buna ilave olarak, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulması ve hesap ayarları, ücretli işlemler ile kullanım süresini kapsayan ebeveyn kontrol araçlarının sağlanması zorunlu hâle gelmektedir. İlgili hükümler 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Bu çalışma, Türkiye’ deki yeni düzenlemeyi hukuk, kişisel verilerin korunması, bilgi güvenliği ve adli bilişim perspektiflerinden bütüncül biçimde incelemektedir. Avrupa Birliği, Avustralya, Birleşik Krallık, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri’ ndeki güncel düzenlemeler Türkiye ile karşılaştırılmakta; yaş beyanı, yaş tahmini, yaş çıkarımı ve yaş doğrulaması arasındaki farklar; biyometrik ve yapay zekâ tabanlı yöntemler; mahremiyet koruyucu yaş kanıtları; ebeveyn-çocuk ilişkisinin doğrulanması; sistemlerin aşılabilirliği; algoritmik hata oranları; log bütünlüğü; sürüm kayıtları ve dijital delil niteliği ele alınmaktadır.

Çalışmanın temel savı, yaş doğrulamanın yalnızca “kişinin kaç yaşında olduğunu tespit etme” problemi olmadığıdır. Etkili bir yaş güvencesi sistemi aynı anda çocuk güvenliği, veri minimizasyonu, bilgi güvenliği, erişim hakkı, algoritmik hesap verebilirlik ve adli denetlenebilirlik kriterlerini sağlamalıdır. Dolayısıyla sosyal ağ sağlayıcının yalnızca bir yaş doğrulama mekanizmasına sahip olması değil, bu mekanizmanın etkili, ölçülü, mahremiyet koruyucu, aşılmaya karşı dayanıklı ve olay tarihinde nasıl çalıştığı sonradan ispatlanabilir olması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: sosyal medya, sosyal ağ sağlayıcı, yaş doğrulama, age assurance, çocuk güvenliği, ebeveyn kontrolü, KVKK, adli bilişim, dijital delil, yapay zekâ, platform sorumluluğu.

1. Giriş

Çocukların sosyal medya platformlarına erişimi uzun yıllar boyunca ağırlıklı olarak platformların kullanım koşullarında belirlenen asgari yaş sınırları üzerinden düzenlenmiştir. Birçok hizmet, kayıt sırasında kullanıcının doğum tarihini kendisinin bildirmesini istemiş; ancak bildirilen yaşın gerçek olup olmadığı çoğu zaman bağımsız olarak doğrulanmamıştır.

Bu modelin temel sorunu açıktır: Kullanıcıya yalnızca “Kaç yaşındasınız?” diye sorulması, kullanıcının gerçekten o yaşta olduğunun belirlenmesi anlamına gelmemektedir.

OECD’ nin çocukların kullandığı 50 çevrim içi hizmet üzerinde gerçekleştirdiği kapsamlı inceleme, bu sorunun küresel niteliğini ortaya koymaktadır. Araştırmada incelenen 50 hizmetten yalnızca ikisinin hesap oluşturma sırasında sistematik yaş güvencesi uyguladığı, 26 hizmette ise çeşitli yaş güvencesi mekanizmaları bulunmasına rağmen bunların çoğunlukla belirli durumlarda devreye girdiği tespit edilmiştir (Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD], 2025b).

OECD’ nin aynı yıl yayımlanan hukuki ve politik incelemesi, çevrim içi hizmetlere yönelik yaş sınırlarının farklı ülkelerde hızla yaygınlaştığını; buna karşılık bu sınırların **hangi teknik mekanizmalarla uygulanacağının mevzuatta her zaman yeterince açık olmadığını** göstermektedir. Ayrıca sosyal medya güvenliği, kişisel verilerin korunması, elektronik ticaret ve yaş sınırı bulunan diğer alanlarda farklı yaş eşiklerinin ortaya çıkması parçalı bir düzenleyici yapı meydana getirmektedir (OECD, 2025a).

Türkiye’ nin 2026 yılında kabul ettiği yeni düzenleme bu küresel dönüşümün önemli örneklerinden biridir.

Ancak Türkiye’ deki değişikliği yalnızca “sosyal medya yaşı 15 oldu” şeklinde değerlendirmek düzenlemenin kapsamını önemli ölçüde daraltacaktır.

Düzenleme gerçekte en az dört farklı alanı aynı anda değiştirmektedir:

1. Sosyal medya hizmetine erişim, 

2. Yaş doğrulama ve yaş güvencesi, 

3. Çocuklara özgü hizmet tasarımı, 

4. Ebeveyn kontrolü ve platform sorumluluğu.

Bunların her biri ayrıca kişisel verilerin korunması, algoritmik karar verme ve dijital delil güvenilirliği bakımından yeni sorunlar ortaya çıkarmaktadır.

2. Türkiye’ deki Yeni Hukuki Çerçeve

2.1. 7578 sayılı Kanun

7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 1 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanmıştır.

Kanunun 22’ nci maddesiyle 5651 sayılı Kanunun Ek 4’ üncü maddesinin yedinci fıkrası yeniden düzenlenmiştir.

Yeni hükme göre:

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Hükmün devamında sosyal ağ sağlayıcının 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunmak üzere gerekli tedbirleri alması ve bu tedbirleri kendi internet sitesinde yayımlaması öngörülmektedir.

Bu düzenleme bakımından yayımlanma tarihi ile yürürlük tarihi birbirinden ayrılmalıdır.

Kanunun 27’ nci maddesine göre sosyal ağ sağlayıcılarını ilgilendiren 22’ nci madde yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmektedir.

Dolayısıyla yeni sosyal medya yükümlülüklerinin yürürlük tarihi:

1 Kasım 2026’ dır.

Bu nedenle 1 Mayıs–1 Kasım 2026 arasındaki dönem platformlar bakımından yalnızca bir bekleme dönemi değil, teknik ve hukuki uyum dönemi olarak görülmelidir.

3. Türkiye’ deki Sistemin Üç Yaş Katmanı

Yeni düzenleme fiilen üç farklı kullanıcı statüsü oluşturmaktadır.

15 yaşından küçük çocuklar

Sosyal ağ hizmetinin sunulmaması gereken gruptur.

15–17 yaş arası çocuklar

Sosyal ağ hizmetinden yararlanabilirler; ancak yetişkin kullanıcılarla tamamen aynı sistem altında değerlendirilmeleri öngörülmemektedir.

Bu grup için çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sağlanması gerekmektedir.

18 yaş ve üzerindeki kullanıcılar

Genel yetişkin kullanıcı rejimi uygulanmaktadır.

Bu ayrım önemlidir; çünkü Türkiye’ nin sistemi yalnızca bir minimum yaş sistemi değildir.

Aynı zamanda:

yaşa göre hizmet farklılaştırma sistemi

oluşturmaktadır.

4. 2026 Düzenlemesinin Öncesi: Türkiye’ de Çocuğa Özgü Hizmet Yaklaşımı

Çocuklara özgü sosyal medya hizmeti düşüncesi Türkiye’ de ilk defa 7578 sayılı Kanun ile ortaya çıkmamıştır.

BTK’ nın 28 Mart 2023 tarihli ve 2023/DK-İD/119 sayılı Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul ve Esaslar düzenlemesinde çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulmasına ilişkin hükümler zaten bulunmaktaydı.

Bu kapsamda çocuk olduğu anlaşılabilen kullanıcılar bakımından;

– çocuğun yaşı,

– çocuğun üstün yararı,

– fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişiminin korunması,

– cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi,

– yüksek düzeyde gizlilik,

– asgari düzeyde kişisel veri işlenmesi,

– sözleşme ve veri politikalarının çocuğun anlayabileceği şekilde sunulması

gibi hususlar önem taşımaktaydı.

2026 düzenlemesinin asıl yeniliği bundan bir adım önceye gitmesidir.

2023 yaklaşımı esas olarak:

“Çocuk platformdaysa nasıl korunacaktır?”

sorusuna odaklanırken yeni sistem:

“Çocuk platforma girme hakkına sahip mi ve yaşı nasıl belirlenecektir?”

sorusunu da düzenlemenin merkezine taşımaktadır.

5. Ebeveyn Kontrolü: Yardımcı Özellikten Hukuki Yükümlülüğe

7578 sayılı Kanunun dikkat çekici yeniliklerinden biri ebeveyn kontrol sistemlerinin doğrudan kanuni yükümlülük hâline getirilmesidir.

Yeni Ek 4/20 hükmüne göre sosyal ağ sağlayıcı:

açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları

sağlamak zorundadır.

Bu araçlar en azından;

– hesap ayarlarının kontrol edilmesini,

– satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına bağlanmasını,

– kullanım süresinin izlenmesini,

– kullanım süresinin sınırlandırılmasını

sağlamalıdır.

Buradaki değişim önemlidir.

Ebeveyn kontrolü artık platformun isteğe bağlı olarak sunduğu bir kullanıcı deneyimi özelliği değildir.

Uyum yükümlülüğüdür.

6. Ebeveyn Kontrolündeki Gizli Doğrulama Problemi

Ebeveyn kontrolü beraberinde yeni bir kimlik ve yetkilendirme problemi ortaya çıkarmaktadır:

Bir yetişkinin gerçekten çocuğun ebeveyni veya yasal temsilcisi olduğu nasıl belirlenecektir?

Herhangi bir yetişkin hesabının çocuk hesabıyla eşleştirilmesine izin verilmesi güvenlik açığı oluşturabilir.

Yetkisiz kişi;

– çocuğun kullanım süresini,

– hesap ayarlarını,

– harcama bilgilerini,

– bazı etkinlik bilgilerini

görebilir veya değiştirebilir.

Bu nedenle sistemde iki ayrı doğrulama bulunmaktadır:

1. Child age assurance: Çocuğun yaşının veya yaş kategorisinin belirlenmesi.

2. Parent/guardian relationship assurance: Ebeveyn veya yasal temsilci ilişkisinin doğrulanması.

İkinci unsur, Türkiye’ deki ikincil düzenlemelerde ayrıca değerlendirilmesi gereken başlıklardan biridir.

7. Yaş Beyanı ile Yaş Doğrulama Aynı Şey Değildir

Yaş düzenlemelerinin uygulanmasında kavramsal ayrım önemlidir.

7.1. Age declaration – Yaş beyanı

Kullanıcı kendi yaşını veya doğum tarihini bildirir.

Örneğin:

“Doğum tarihinizi giriniz.”

sorusu bu kategoridedir.

Bağımsız doğrulama yoktur.

Dolayısıyla 13 yaşındaki kişinin kendisini 16 yaşında göstermesi teknik olarak mümkün olabilir.

7.2. Age estimation – Yaş tahmini

Sistem kullanıcının yaklaşık yaşını çeşitli teknik göstergeler üzerinden tahmin eder.

En bilinen örnek:

yüz görüntüsünden yaş tahminidir.

7.3. Age inference – Yaş çıkarımı

Yaş doğrudan doğrulanmaz; kullanıcının;

– davranışları,

– bağlantıları,

– hesap geçmişi,

– kullandığı hizmetler,

– cihaz veya hesap sinyalleri

üzerinden yaş kategorisine ilişkin çıkarım yapılır.

7.4. Age verification – Yaş doğrulama

Yaş veya yaş eşiği güvenilir bir kaynağa dayanılarak doğrulanır.

Bunun için;

– resmî kimlik belgesi,

– elektronik kimlik,

– banka/operatör doğrulaması,

– güvenilir üçüncü taraf,

– doğrulanabilir dijital kimlik bilgisi

kullanılabilir.

7.5. Age assurance – Yaş güvencesi

Modern literatürde en kapsayıcı kavram budur.

Yaşı veya yaş kategorisini yeterli güven düzeyinde belirlemeye yönelik sistemlerin bütününü ifade eder.

Lueks ve arkadaşları (2026), yaş güvencesi yöntemlerinin etkinliğinin yalnızca teknik doğrulukla ölçülemeyeceğini; mahremiyet, anonimlik, ayrımcılık, dışlanma ve sistemin aşılabilirliği gibi etkilerin de birlikte ele alınması gerektiğini savunmaktadır.

Ma ve arkadaşları (2026) ise 85 çalışmayı inceleyerek yaş güvencesini basit bir teknik sınıflandırma sorunu yerine:

kanıt → değerlendirme → yaş iddiası → erişim kararı

şeklinde işleyen bir sosyoteknik süreç olarak tanımlamaktadır.

8. Yaş Doğrulamada Tek Bir Teknoloji Yeterli midir?

Türkiye’ deki kanun hangi teknolojinin kullanılacağını belirlememektedir.

Teorik olarak şu yöntemler kullanılabilir:

– kullanıcının doğum tarihi beyanı,

– kimlik kartı,

– pasaport,

– elektronik kimlik sistemi,

– banka doğrulaması,

– GSM operatörü,

– ödeme aracı,

– yüz üzerinden yaş tahmini,

– davranışsal yaş çıkarımı,

– işletim sistemi hesabı,

– uygulama mağazası bilgisi,

– üçüncü taraf yaş doğrulama servisi,

– anonim yaş tokenı,

– dijital kimlik cüzdanı,

– kriptografik yaş kanıtı.

Ancak her yöntemin farklı avantaj ve riskleri vardır.

Bu nedenle uluslararası eğilim giderek:

tek yöntem yerine çok katmanlı yaş güvencesi

modeline yönelmektedir.

9. Çok Katmanlı Yaş Güvencesi Modeli

Türkiye açısından uygulanabilecek bir model şu şekilde tasarlanabilir:

Birinci katman: Yaş beyanı

Kullanıcı doğum tarihini bildirir.

İkinci katman: Tutarlılık ve risk analizi

Platform, hesap davranışlarının bildirilen yaşla açıkça çelişip çelişmediğini değerlendirir.

Üçüncü katman: Yaş tahmini

Gerekli hâllerde daha güçlü yaş tahmini yöntemleri devreye alınır.

Dördüncü katman: Güçlü yaş doğrulama

Şüpheli veya yüksek riskli durumda güvenilir kimlik veya üçüncü taraf doğrulama sistemi kullanılır.

Beşinci katman: Sürekli kontrol

Yaş doğrulaması yalnızca hesap açılışında gerçekleştirilen tek seferlik işlem olmaktan çıkar.

Yeni risk işaretleri oluşursa yeniden doğrulama tetiklenebilir.

Bu sistem “friction” açısından da avantajlıdır: bütün kullanıcıların kimlik belgesi yüklemesini zorunlu kılmak yerine güçlü doğrulama yalnızca gerekli vakalarda devreye alınabilir.

10. Yaş Doğrulamanın Mahremiyet Paradoksu

Yaş doğrulamanın en önemli hukuki sorunlarından biri şu paradokstur:

Çocuğun kişisel verilerini korumak için çocuğun veya yetişkinlerin daha fazla kişisel verisini toplamak gerekebilir.

Örneğin yaş kontrolü için platformun;

– kimlik kartı,

– pasaport,

– yüz görüntüsü,

– biyometrik özellik,

– telefon aboneliği,

– ödeme bilgileri

toplaması doğruluğu artırabilir.

Ancak aynı zamanda platformların elinde son derece değerli ve hassas yeni bir veri havuzu oluşur.

Bu durum KVKK açısından;

– amaçla bağlılık,

– veri minimizasyonu,

– ölçülülük,

– saklama süresi,

– bilgi güvenliği

sorunlarını gündeme getirmektedir.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu da 20 Şubat 2026 tarihinde TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, X ve Discord hakkında, çocukların kişisel verilerinin nasıl işlendiği ve hangi koruma tedbirlerinin uygulandığının belirlenmesi amacıyla resen inceleme başlatmıştır.

Dolayısıyla Türkiye’ deki yeni sistem iki düzenleyici alanın kesişiminde uygulanacaktır:

5651/BTK: yaş kontrolü ve platform yükümlülüğü,

6698/KVKK: yaş kontrolü sırasında kişisel verilerin hukuka uygun işlenmesi.

11. Tasarımdan İtibaren Mahremiyet: Kim Olduğunu Değil, Yeterli Yaşta Olduğunu Kanıtlamak

Yaş kontrolünde gereksiz veri toplamayı azaltmanın en önemli yollarından biri yaş ile kimliği birbirinden ayırmaktır.

Bir sosyal ağın çoğu zaman şu bilgiye ihtiyacı yoktur:

“Kullanıcı 12 Mart 2004 tarihinde doğmuştur.”

Platform açısından gerekli bilgi yalnızca şu olabilir:

“Kullanıcı 15 yaşını doldurmuştur.”

Bu yaklaşım:

attribute verification

veya

proof of age

mantığına dayanır.

Kimlik sağlayıcısı kişinin gerçek yaşını bilir; fakat sosyal medya platformuna yalnızca gereken yaş eşiğinin sağlandığını bildiren doğrulanabilir bir sonuç gönderilir.

Bu yöntem kişisel veri minimizasyonu bakımından doğrudan avantaj sağlamaktadır.

12. Avrupa Birliği: Privacy-Preserving Age Verification

Avrupa Birliği bu yaklaşımın en gelişmiş örneklerinden birini oluşturmaktadır.

Avrupa Komisyonu’ nun yaş doğrulama çözümü 14 Temmuz 2025’ te blueprint olarak yayımlanmış ve 15 Nisan 2026 itibarıyla teknik olarak kullanıma hazır hâle gelmiştir.

Çözüm, kullanıcının 18 yaş üzerinde olduğunu başka kişisel bilgilerini açıklamadan kanıtlamasına olanak tanımaktadır. Sistem farklı yaş eşiklerine de uyarlanabilir; Komisyon örneğin 13+ gibi kategorilerin teknik olarak mümkün olduğunu açıkça belirtmektedir.

Komisyon 29 Nisan 2026’ da üye devletleri mahremiyet koruyucu age-verification sistemlerini 2026 sonuna kadar yaygınlaştırmaya çağırmıştır.

Önerilen model;

– anonim proof-of-age,

– yüksek düzeyde veri koruması,

– ortak teknik standart,

– bağımsız güvenlik incelemesi,

– güvenilir proof-of-age sağlayıcıları

ilkelerine dayanmaktadır.

13. Avrupa’ da Yeni Dönem: EU KIDS Act

Türkiye açısından özellikle önemli yeni gelişme 17 Eylül 2026 tarihli EU KIDS Act teklifidir.

Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen teklif çocukların sosyal medya kullanımı için AB çapında daha belirgin yaş kategorileri önermektedir.

Teklifin temel modeli şöyledir:

13 yaş altı

Sosyal medyaya erişim öngörülmemektedir.

Çocuk dostu bazı video hizmetleri ebeveyn tarafından yönetilen ortamda kullanılabilecektir.

13–15 yaş

Çocuğun bağımsız sosyal medya hesabı açması öngörülmemektedir.

Bunun yerine ebeveyn/vasinin hesabı üzerinden oluşturulan kontrollü mini hesap modeli önerilmektedir.

15 yaş ve üzeri

Bağımsız sosyal medya hesabı oluşturulabilecektir.

18 yaş altı

Safe-by-design, yani güvenli tasarım yükümlülükleri devam edecektir.

Teklif ayrıca çok büyük çevrim içi platformların çocuklarla temas etmeden önce uyum planlarını ortaya koymasını ve bazı durumlarda bağımsız denetimden geçmesini öngörmektedir.

Bu gelişmeyle birlikte Türkiye’ nin 15 yaş sınırı, Avrupa’ daki yeni düzenleme yönüyle büyük ölçüde yakınlaşmış bulunmaktadır.

Ancak önemli bir fark vardır.

Türkiye’ nin 7578 sayılı Kanunundaki hükmün lafzı:

15 yaş altına hizmet sunulamaması

yönündedir.

AB teklifinde ise 13–15 yaş için ebeveyn kontrolünde sınırlı sosyal medya erişimini sağlayan mini-account modeli öngörülmektedir.

Bu nedenle:

Türkiye: 15 yaş altı için daha katı erişim yasağı,

AB teklifi: 13 yaş altı yasak + 13–15 ebeveyn kontrollü sınırlı erişim + 15 yaş bağımsız hesap

şeklinde ayrışmaktadır.

14. Avustralya: 16 Yaş ve Platform Sorumluluğu

Avustralya’ da yaş kısıtlamasına tabi sosyal medya platformlarının 10 Aralık 2025’ ten itibaren 16 yaş altındaki kişilerin hesap açmasını veya mevcut hesabı sürdürmesini önlemek için makul tedbirler alması gerekmektedir.

Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X, YouTube, Kick ve Reddit eSafety tarafından bu kapsamdaki hizmetler arasında sayılmaktadır.

Avustralya modelinin en önemli özelliği sorumluluğun çocuğa yüklenmemesidir.

Asıl soru:

“Çocuk yaşını yanlış söyledi mi?”

değil,

“Platform çocuğun erişimini engellemek için makul ve etkili tedbir aldı mı?”

sorusudur.

eSafety’ nin güncel açıklamalarına göre platformların;

– mevcut 16 yaş altı hesapları bulması,

– bu hesapları kaldırması veya devre dışı bırakması,

– yeni hesap açılmasını önlemesi,

– aşma yöntemlerine karşı tedbir alması,

– yanlış sınıflandırılan kullanıcılara itiraz yolu sağlaması

beklenmektedir.

Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde kurumsal para cezaları 54,6 milyon Avustralya dolarına ulaşabilmektedir.

15. Avustralya Uygulamasının İlk Sonuçları

Avustralya modeli yalnızca teorik değildir.

Şubat 2026 itibarıyla düzenleyiciler arası toplantıda aktarılan verilere göre platformlar, 16 yaş altında olduğu belirlenen yaklaşık 4,7 milyon hesaba erişimi kaldırmış durumdaydı.

Bu veri tek başına düzenlemenin çocuk güvenliği üzerindeki nihai etkisini kanıtlamaz.

Ancak yaş sınırının platform ölçeğinde uygulanmasının teknik olarak mümkün olduğuna ilişkin önemli bir erken uygulama göstergesidir.

Aynı zamanda yeni bir araştırma sorusu doğurur:

Hesapların kaldırılması çocukların sosyal medya kullanımını gerçekten azaltıyor mu, yoksa çocukları başka hizmetlere, sahte hesaplara, VPN kullanımına veya ebeveyn hesaplarına mı yönlendiriyor?

Bu sorunun uzun dönemli ampirik çalışmalarla cevaplanması gerekmektedir.

16. Birleşik Krallık: “Highly Effective Age Assurance”

Birleşik Krallık yaş doğrulama tartışmasına önemli bir kavram kazandırmıştır:

Highly Effective Age Assurance (HEAA).

Buradaki yaklaşım, yaş doğrulama sisteminin bulunmasını tek başına yeterli görmemektedir.

Sistem yüksek derecede etkili olmalıdır.

Ofcom’ un Temmuz 2026 tarihli raporunda birçok hizmetin artık yaş kontrollerini geniş ölçekte uyguladığı belirtilmektedir. Ancak düzenleyici, sistemlerin etkinliğinin sürekli değerlendirilmesini istemektedir.

Özellikle dikkat çekici yaklaşım şudur:

Platform üçüncü taraf yaş doğrulama şirketi kullansa bile sorumluluğunu devretmiş sayılmamaktadır.

Platform:

“Biz doğrulama şirketine güvendik.”

demekle yetinemez.

Kullandığı sistemin gerçekten yüksek derecede etkili olduğunu denetlemek zorundadır.

Ofcom ayrıca yaş çıkarımı sistemini kullanan hizmetlerin, bu sistemin etkili olduğunu güvenilir ve ikna edici delillerle gösterebilmesini istemektedir.

Bu yaklaşım adli bilişim bakımından son derece önemlidir.

17. Birleşik Krallık’ ta 16 Yaş Yönelimi

Birleşik Krallık Hükümeti Haziran 2026’ da 16 yaş altındaki kişilerin sosyal medya hizmetlerine erişimini daha güçlü biçimde sınırlandırmaya yönelik politika açıklamıştır.

Ofcom Temmuz 2026 raporunda bu planı açıkça dikkate almakta ve 16 yaş sınırının uygulanabilmesi açısından yüksek etkili yaş doğrulama sistemlerinin gerekli olacağını belirtmektedir. Planlanan kısıtlamaların 2027’ de yürürlüğe girmesi öngörülmektedir.

Dolayısıyla Avustralya ile Birleşik Krallık arasında hukuki statü farkı vardır:

Avustralya: 16 yaş sistemi yürürlüktedir.

Birleşik Krallık: 16 yaş yönündeki yeni sistem hazırlık ve mevzuat sürecindedir.

18. Fransa: 15 Yaş ve Ebeveyn Onayı Modeli

Fransa 2023 yılında “dijital reşitlik” yaklaşımıyla 15 yaş eşiğini kabul etmiştir.

Fransız sisteminin Türkiye’ den temel farkı:

ebeveyn izninin yaş sınırına istisna oluşturabilmesidir.

15 yaşından küçük çocuk, ebeveyn otoritesine sahip kişinin izniyle belirli koşullarda kayıt olabilmektedir.

Türkiye’ deki yeni hükümde ise:

“15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz”

denilmiş ve ebeveyn iznine dayanan açık bir istisna öngörülmemiştir.

Bu nedenle Türkiye sistemi, kanunun mevcut lafzı bakımından Fransa’ dan daha katıdır.

19. Amerika Birleşik Devletleri: COPPA ve Yaş Doğrulama

ABD federal sisteminde Türkiye veya Avustralya’ daki gibi tek bir genel sosyal medya yaş yasağı bulunmamaktadır.

Federal düzeyde temel yaklaşım çocukların kişisel verilerinin korunmasıdır.

COPPA sistemi özellikle 13 yaş altındaki çocuklardan veri toplanmasında doğrulanabilir ebeveyn onayını temel koruma mekanizmalarından biri hâline getirmiştir.

FTC, 25 Şubat 2026’ da yaş doğrulama teknolojilerini teşvik etmek amacıyla yeni bir politika açıklamıştır.

Buna göre belirli şartlar sağlandığında yalnızca yaş tespiti amacıyla veri toplanması konusunda COPPA kapsamında yaptırım uygulanmaması öngörülmektedir.

Koşullar arasında;

– verinin yalnızca yaş belirleme amacıyla kullanılması,

– başka amaçlarla kullanılmaması,

– gerekenden uzun saklanmaması,

– doğrulama sonrasında hızlı biçimde silinmesi,

– üçüncü taraf sağlayıcının güvenliğinin değerlendirilmesi,

– kullanıcının bilgilendirilmesi,

– makul güvenlik tedbirlerinin uygulanması

yer almaktadır.

Bu yaklaşım Türkiye bakımından önemli bir ilke sunmaktadır:

Yaş doğrulama verisi ayrı ve amaçla sınırlı bir veri kategorisi olarak ele alınabilir.

20. Karşılaştırmalı Düzenleme Tablosu

Tablo Türkiye’ nin yeni modelinin tek bir yabancı sistemi kopyalamadığını göstermektedir.

Türkiye;

– Avustralya’ daki erişim sınırlamasına,

– Avrupa’ daki yaşa uygun hizmet yaklaşımına,

– Birleşik Krallık’ taki platform sorumluluğu anlayışına,

– ebeveyn kontrol sistemlerine

aynı mimari içerisinde yer vermektedir.

21. Akademik Literatürde Yaş Sınırlarının Etkinliği

Yaş doğrulama düzenlemelerinin hızla yaygınlaşmasına rağmen, etkilerine ilişkin akademik kanıtların düzenleme hızına yetişemediği görülmektedir.

Nagata ve arkadaşlarının (2026) JAMA Network Open’ da yayımlanan çalışması, sosyal medya politikalarına ilişkin 672 çalışmayı taramış ve 39 çalışmayı değerlendirmeye dâhil etmiştir.

Bunların yalnızca yedisi yaş kısıtlamaları ve yaş güvencesiyle ilgilidir.

Çalışmanın önemli bulgularından biri:

yaş güvencesi sistemlerinin sıklıkla aşılabilmesidir.

Araştırma ayrıca biyometrik ve yapay zekâ temelli yaş doğrulama yöntemlerinin çözülmemiş mahremiyet ve güvenlik sorunları taşıdığını, yeni sosyal medya düzenlemelerinin ampirik kanıtlardan daha hızlı ilerlediğini belirtmektedir (Nagata et al., 2026).

Bu nedenle 7578 sayılı Kanunun uygulanması yalnızca hukuki uyum açısından değil, etki değerlendirmesi bakımından da izlenmelidir.

22. Yapay Zekâ ile Yaş Tahmini

Yapay zekâ tabanlı yaş tahmini, kimlik belgesi istemeden yaş hakkında sonuç üretme imkânı nedeniyle cazip görünmektedir.

Örneğin kullanıcıdan selfie alınarak yaş aralığı tahmin edilebilir.

Ancak burada önemli sorunlar bulunmaktadır:

– tahmin hatası,

– görüntü koşullarının etkisi,

– demografik hata farklılıkları,

– yüz verisinin işlenmesi,

– yanlış sınıflandırma,

– itiraz süreci.

Türkiye açısından özel sorun ise 15 yaş eşiğidir.

Genel doğruluk oranı %95 olan bir sistem, 14–16 yaş aralığında düşük doğruluk üretebilir.

Bu nedenle adli ve düzenleyici incelemede genel accuracy değerinden çok:

hukuki eşik çevresindeki hata oranı

önemlidir.

23. False Positive ve False Negative Problemi

Yaş doğrulama sistemlerinde iki hata türü özellikle önem taşır.

False positive

14 yaşındaki çocuk sistem tarafından 15 veya daha büyük kabul edilir.

Sonuç:

Koruma altında olması gereken kişi hizmete erişir.

False negative

16 yaşındaki kişi sistem tarafından 15 yaşından küçük kabul edilir.

Sonuç:

Hizmete hukuken erişebilecek kullanıcı yanlış biçimde engellenir.

Dolayısıyla sistem tasarımında yalnızca çocuk güvenliği değil:

erişim hakkı ve yanlış dışlama

riski de değerlendirilmelidir.

24. Yapay Zekâ Modelinin Adli Bilişim İncelemesi

Bir olayda yaş tahmin algoritması kullanılmışsa adli bilişim uzmanının yalnızca:

“Yapay zekâ kullanılmıştır.”

tespitini yapması yeterli değildir.

Aşağıdaki bilgiler incelenmelidir:

– modelin adı,

– model sürümü,

– modelin devreye alınma tarihi,

– eğitim ve test veri seti özellikleri,

– yaş grubu bazında hata oranları,

– confidence score,

– decision threshold,

– false positive rate,

– false negative rate,

– 14–16 yaş performansı,

– model güncelleme geçmişi,

– manuel itiraz prosedürü.

Bu nedenle yaş tahmin modeli, yalnızca teknik bir AI modeli değil:

hukuki erişim kararı üreten algoritmik sistemdir.

25. Yaş Doğrulama Sisteminin Aşılması

Bir çocuk sistemi çeşitli yöntemlerle aşmaya çalışabilir:

– yanlış doğum tarihi,

– ebeveyn kimliğinin kullanılması,

– başka kişinin telefon veya hesabı,

– sahte belge,

– VPN,

– proxy,

– yeni cihaz,

– yeni e-posta adresi,

– başka ülke mağaza hesabı,

– hesap satın alma veya devri.

Avustralya’ daki düzenleme bu nedenle yalnızca yeni hesap açılmasının engellenmesini değil, workaround yöntemlerine karşı tedbir alınmasını da beklemektedir.

Bu yaklaşım Türkiye açısından da önemlidir.

Yaş doğrulama yalnızca kayıt ekranındaki kontrol değildir.

Anti-circumvention mekanizmasıdır.

26. “Çocuk Yaşını Yanlış Söyledi” Savunması

Gelecekteki uyuşmazlıklarda platformların sık kullanabileceği savunmalardan biri:

“Kullanıcı gerçek yaşını yanlış beyan etti.”

olacaktır.

Ancak kanun platforma zaten:

“yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri alma”

yükümlülüğü getirmiştir.

Dolayısıyla salt yanlış yaş beyanı platformun bütün sorumluluğunu otomatik biçimde ortadan kaldırmaz.

Diğer taraftan platformun güçlü tedbirler uygulamasına rağmen kullanıcının başkasına ait kimliği kullanarak sistemi aşması hâlinde durum farklı değerlendirilebilir.

Bu nedenle teknik incelemenin sorusu:

“Çocuk girdi mi?”

olmamalıdır.

Şu sorular birlikte değerlendirilmelidir:

– platform hangi tedbirleri uyguladı?

– sistem ne kadar kolay aşılabiliyordu?

– kullanıcı hangi yöntemi kullandı?

– platformun elinde çelişkili yaş sinyalleri var mıydı?

– yeniden doğrulama tetiklendi mi?

27. Adli Bilişim Açısından Temel Kavram: İspatlanabilir Uyum

Yeni dönemde sosyal ağ sağlayıcısının:

“Yaş kontrol sistemimiz var.”

demesi yeterli olmayacaktır.

Bir uyuşmazlık ortaya çıktığında şu soru sorulacaktır:

İlgili kullanıcı için, ilgili tarihte, hangi yaş kontrolü gerçekten uygulandı?

Bu nedenle sistemlerin yalnızca çalışması değil:

çalıştıklarının sonradan ispatlanabilmesi

gereklidir.

Bu durum forensic auditability, yani adli denetlenebilirlik kavramını yaş güvencesinin temel bileşeni hâline getirmektedir.

28. Olay Tarihi Neden Önemlidir?

Örneğin 12 Kasım 2026’ da 14 yaşındaki bir çocuk hesap açmış olsun.

Platform 10 Aralık 2026’ da yaş doğrulama sistemini geliştirmiş olabilir.

Aralık ayındaki sistemin güçlü olması:

12 Kasım’ da da güçlü olduğu anlamına gelmez.

Dolayısıyla adli incelemenin temel sorusu:

12 Kasım 2026 tarihinde hangi sistem çalışıyordu?

olacaktır.

Bu nedenle platformların aşağıdaki kayıtları tutması önemlidir:

– uygulama sürümü,

– yaş doğrulama sürümü,

– AI model sürümü,

– politika sürümü,

– karar eşikleri,

– doğrulama API sürümü,

– yapılandırma geçmişi.

Bu yaklaşım:

versioned compliance

olarak tanımlanabilir.

29. Yaş Doğrulama Uyuşmazlığında İstenebilecek Teknik Kayıtlar

Somut olaya göre aşağıdaki kayıtlar önem taşıyabilir:

Hesap kayıtları

– kullanıcı ID,

– hesap oluşturma zamanı,

– ilk kayıt ülkesi,

– ilk bildirilen doğum tarihi,

– doğum tarihi değişiklikleri.

Yaş güvencesi kayıtları

– age-assurance yöntemi,

– işlem zamanı,

– doğrulama sonucu,

– confidence score,

– yeniden doğrulama olayları.

Üçüncü taraf doğrulama

– sağlayıcı adı,

– transaction ID,

– API sonucu,

– token ID,

– token geçerlilik süresi.

Cihaz ve bağlantı kayıtları

– IP,

– cihaz ID,

– oturum kayıtları,

– ülke/bölge sinyali,

– proxy/VPN sinyalleri.

Ebeveyn kontrolü

– ebeveyn hesabı ID,

– eşleştirme zamanı,

– ilişki doğrulama yöntemi,

– onay kayıtları,

– ayar değişiklikleri,

– kullanım limiti.

Sistem kayıtları

– uygulama sürümü,

– algoritma sürümü,

– policy version,

– API version,

– yapılandırma geçmişi.

30. Bir Log Kaydı Tek Başına Delil midir?

Hayır.

Örneğin:

AGE_VERIFICATION = PASS

şeklindeki veri tabanı kaydı tek başına güvenilir sonuç oluşturmayabilir.

İncelenmesi gereken hususlar:

– kayıt hangi sistem tarafından üretildi?

– hangi kullanıcıya ait?

– hangi tarihte üretildi?

– saat kaynağı güvenilir mi?

– sonradan değiştirildi mi?

– doğrulama sağlayıcısının cevabıyla uyumlu mu?

Bu nedenle önemli compliance loglarında;

– güvenilir zaman damgası,

– append-only kayıt,

– hash zinciri,

– dijital imza,

– erişim logları,

– rol tabanlı yetkilendirme

gibi yöntemlerin kullanılması adli güvenilirliği artırabilir.

31. Hash ve Zincirleme Log Yapısı

Adli bilişim açısından güçlü yapılardan biri logların ardışık olarak birbirine bağlanmasıdır.

Basit modelde:

Hash(Logₙ + Hash(Logₙ₋₁))

şeklinde zincir oluşturulabilir.

Bir geçmiş kaydın değiştirilmesi sonraki hash değerlerini de değiştireceği için manipülasyon daha kolay tespit edilebilir.

Daha ileri sistemlerde;

– Merkle tree,

– WORM storage,

– trusted timestamp,

– dijital imza

kullanılabilir.

Buradaki amaç her logu sınırsız süre saklamak değil, tutulması gereken kayıtların bütünlüğünü ispatlayabilir biçimde korumaktır.

32. Üçüncü Taraf Yaş Doğrulama Sağlayıcıları

Platform yaş kontrolünü üçüncü taraf şirkete devredebilir.

Ancak bu durum yeni sorular doğurur:

– veri kimin kontrolündedir?

– kimlik görüntüsü kimde saklanır?

– sosyal medya şirketine ne aktarılır?

– doğrulama şirketi veriyi başka amaçla kullanabilir mi?

– API kayıtları ne kadar tutulur?

– olay sonrası delil nasıl elde edilir?

Birleşik Krallık Ofcom yaklaşımı bu konuda dikkate değerdir:

outsourcing sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Türkiye bakımından da benzer prensibin benimsenmesi önemlidir.

33. Yaş Tokenı Modeli

Mahremiyet açısından daha uygun model şu olabilir:

1. Kimlik bağımsız doğrulama kuruluşunda kontrol edilir.

2. Kuruluş yaş kategorisini belirler.

3. Kullanıcıya imzalı token verilir.

4. Sosyal medya platformu tokenı doğrular.

5. Platform kimlik belgesini görmez.

Token örneğin yalnızca:

AGE_OVER_15 = TRUE

bilgisini taşıyabilir.

Bu sistem:

– veri minimizasyonu,

– güvenlik,

– yeniden kullanım,

– platformlar arası birlikte çalışabilirlik

açısından avantaj sağlayabilir.

AB’ nin mevcut çözümü de bu yönde privacy-preserving proof-of-age mimarisini geliştirmektedir.

34. Adli Delil ile Veri Minimizasyonu Arasındaki Gerilim

Burada önemli bir paradoks vardır.

Adli bilişim açısından daha fazla kayıt:

daha güçlü ispat

sağlayabilir.

KVKK açısından ise gereksiz kayıt:

aşırı veri işleme

anlamına gelebilir.

Bu nedenle ideal çözüm bütün kişisel verileri saklamak değildir.

Örneğin:

Kimlik belgesinin görüntüsü yerine;

– doğrulama transaction ID,

– doğrulanan eşik,

– zaman,

– kullanılan yöntem,

– sağlayıcının dijital imzası

saklanabilir.

Böylece platform:

“Yaşı doğruladım.”

iddiasını kanıtlayabilir ancak kimlik belgesinin kendisini tutmak zorunda kalmayabilir.

35. Bilirkişi İncelemesi İçin Önerilen Model

Yaş doğrulama uyuşmazlığında adli bilişim incelemesi şu aşamalarda yürütülebilir:

Aşama 1 – Olay zamanının tespiti

Hesap ne zaman oluşturuldu?

Uyuşmazlık konusu işlem ne zaman gerçekleşti?

Aşama 2 – Olay tarihindeki sistem

Hangi uygulama sürümü aktifti?

Hangi age-assurance policy geçerliydi?

Aşama 3 – Kullanıcıya uygulanan kontrol

Kullanıcı hangi yaş beyanında bulundu?

Ek doğrulama yapıldı mı?

Aşama 4 – Doğrulama delili

API veya token kayıtları mevcut mu?

Aşama 5 – Aşılabilirlik

Normal kullanıcı sistemi kolaylıkla aşabiliyor muydu?

Aşama 6 – Risk sinyalleri

Platform kullanıcının yaşının yanlış olabileceğine ilişkin başka sinyal aldı mı?

Aşama 7 – Delil bütünlüğü

Kayıtlar sonradan değiştirilmiş olabilir mi?

Aşama 8 – Teknik kanaat

Uzman hukuki sorumluluk hakkında karar vermeden teknik bulguları sunmalıdır.

36. Teknik Uzman ile Hukuki Değerlendirme Arasındaki Sınır

Adli bilişim uzmanının görevi:

“Platform kanunu ihlal etmiştir.”

şeklinde nihai hukuki sonuç vermek olmamalıdır.

Uzman örneğin şu teknik tespiti yapabilir:

İnceleme tarihinde geçerli olan kayıt mekanizmasında, kullanıcının yalnızca doğum tarihini kendisinin beyan ettiği, beyanın bağımsız veri kaynağıyla doğrulanmadığı ve farklı doğum tarihi girilerek 15 yaş kontrolünün aşılabildiği teknik olarak tespit edilmiştir.

Bunun:

“yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri alma yükümlülüğüne aykırılık”

oluşturup oluşturmadığı hukuki değerlendirmedir.

Bu ayrım bilirkişilik yönteminin temel ilkelerindendir.

37. Türkiye İçin Önerilen Age Assurance Audit Modeli

Türkiye’ de standart bir denetim modeli geliştirilebilir.

Boyut 1 – Hukuki uyum

15 yaş sınırı uygulanıyor mu?

Boyut 2 – Teknik etkinlik

Sistem çocukları hangi başarı oranıyla tespit ediyor?

Boyut 3 – Aşılma direnci

Yanlış doğum tarihi, VPN veya farklı kimlik ile sistem aşılabiliyor mu?

Boyut 4 – Mahremiyet

Gereksiz kişisel veri işleniyor mu?

Boyut 5 – Bilgi güvenliği

Toplanan veriler yeterince korunuyor mu?

Boyut 6 – Kullanıcı hakları

Yanlış yaş sınıflandırmasına karşı itiraz var mı?

Boyut 7 – Ebeveyn doğrulaması

Ebeveyn hesabı gerçekten yetkili kişiyle ilişkilendiriliyor mu?

Boyut 8 – Adli denetlenebilirlik

Platform belirli tarihte belirli kullanıcıya hangi kontrolü uyguladığını ispatlayabiliyor mu?

38. Türkiye’ de İkincil Düzenleme İçin Kritik Sorular

Yeni sistemin başarılı uygulanabilmesi için aşağıdaki soruların teknik standartlarla netleştirilmesi önemlidir:

1. Yaş beyanı tek başına yeterli midir?

2. Hangi age-assurance yöntemleri kabul edilecektir?

3. Kimlik kartı hangi durumda kullanılabilir?

4. Kimlik görüntüsü saklanabilir mi?

5. Saklama süresi ne olmalıdır?

6. Yaş tahmini amacıyla yüz görüntüsü işlenebilir mi?

7. Kabul edilebilir hata oranı nedir?

8. 14–16 yaş aralığı için özel doğruluk şartı getirilecek midir?

9. Üçüncü taraf doğrulama firmaları hangi standartları taşımalıdır?

10. Yaş tokenı kullanılabilecek midir?

11. Ebeveyn-çocuk ilişkisi nasıl doğrulanmalıdır?

12. Yanlış sınıflandırmaya karşı itiraz nasıl yapılmalıdır?

13. VPN ve diğer aşma yöntemleri için platformdan hangi önlemler beklenmektedir?

14. Hangi logların tutulması gerekmektedir?

15. Logların saklama süresi nedir?

16. Algoritma/model sürümleri saklanacak mıdır?

17. Bağımsız penetrasyon/aşılma testi zorunlu olacak mıdır?

18. Yaş doğrulama verileri reklamcılık için kullanılabilir mi?

19. Çocuğun yaşı değiştikçe erişim seviyesi otomatik değişecek midir?

20. Hesap silinince age-assurance kayıtlarına ne olacaktır?

Bu sorular cevaplandırılmadığında aynı kanuni yükümlülük farklı platformlar tarafından son derece farklı şekillerde uygulanabilir.

39. Düzenlemenin Başarısı Nasıl Ölçülmeli?

Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yalnızca:

“Kaç hesap kapatıldı?”

sorusu sorulmamalıdır.

Aşağıdaki göstergeler de izlenmelidir:

– 15 yaş altı tespit oranı,

– yanlış pozitif oranı,

– yanlış negatif oranı,

– itiraz sayısı,

– itiraz sonucunda geri açılan hesaplar,

– sistem aşma girişimleri,

– VPN kullanım değişimleri,

– ebeveyn hesabı kullanımının artışı,

– farklı platformlara göç,

– yaş doğrulama nedeniyle gerçekleşen veri ihlalleri,

– ebeveyn kontrol araçlarının kullanım oranı,

– çocukların dijital refah göstergeleri.

Nagata ve arkadaşlarının (2026) değerlendirmesi de yeni sosyal medya düzenlemelerinin etkilerinin düzenli ampirik çalışmalarla ölçülmesi gerektiğini göstermektedir.

40. Tartışma

Türkiye’ de 2026 yılında oluşturulan sistem küresel düzenleyici eğilimden bağımsız değildir.

Aksine, son iki yıldaki gelişmeler Türkiye’ nin 15 yaş tercihinin giderek daha geniş bir uluslararası politika tartışmasıyla kesiştiğini göstermektedir.

Avustralya 16 yaş sınırıyla daha sert bir erişim modeli geliştirmiştir.

Birleşik Krallık yaş kontrolünde “highly effective” standardını öne çıkarmaktadır.

Avrupa Birliği ise 2026 itibarıyla iki paralel yapı geliştirmektedir:

1. privacy-preserving age verification, 

2. 15 yaş bağımsız sosyal medya hesabı eşiği içeren EU KIDS Act önerisi.

EU KIDS Act teklifinin 15 yaş sınırı özellikle dikkat çekicidir; çünkü Türkiye’ de birkaç ay önce kabul edilen eşikle aynı noktada buluşmaktadır. Bununla birlikte AB’ nin 13–15 yaş arasında ebeveyn kontrollü mini hesap yaklaşımı, Türkiye’ deki mutlak 15 yaş altı hizmet yasağından ayrılmaktadır.

Bu karşılaştırma Türkiye’ nin düzenlemesinin uluslararası eğilimlerle önemli ölçüde paralel olduğunu, ancak bazı alanlarda daha katı olduğunu göstermektedir.

Bununla birlikte yaş sınırının belirlenmesi düzenlemenin en kolay kısmıdır.

Asıl güçlük:

yaşın nasıl belirleneceğidir.

Çok zayıf sistem kullanılırsa kanun etkisizleşebilir.

Aşırı güçlü fakat müdahaleci sistem kullanılırsa kişisel veri ve mahremiyet sorunları ortaya çıkabilir.

Bu nedenle düzenlemenin başarısı:

maksimum doğrulama

ile değil,

orantılı ve yeterli güven

ile değerlendirilmelidir.

41. Sonuç

7578 sayılı Kanun Türkiye’ de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yaklaşımda önemli bir paradigma değişikliği oluşturmaktadır.

1 Kasım 2026’ dan itibaren sosyal ağ sağlayıcının yalnızca kullanım şartlarında:

“Belirli bir yaşın altındakiler kullanamaz.”

demesi yeterli olmayacaktır.

Platformlar;

15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunmamak,

bunu sağlayabilmek amacıyla yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almak,

15 yaşını doldurmuş çocuklara ayrıştırılmış hizmet sunmak,

ebeveyn kontrol araçları sağlamak

zorunda olacaktır.

Uluslararası gelişmeler, Türkiye’ deki değişikliğin daha geniş bir küresel dönüşümün parçası olduğunu göstermektedir.

Avustralya platformları 16 yaş altı hesapları engellemekle yükümlü tutmaktadır.

Birleşik Krallık yalnızca yaş kontrolünün bulunmasını değil, yüksek derecede etkili olmasını istemektedir.

Avrupa Birliği kullanıcıların gerçek kimliğini gereksiz biçimde açıklamadan yaş eşiğini kanıtlayabileceği privacy-preserving teknolojileri geliştirmekte; Eylül 2026’ da sunulan EU KIDS Act ise 15 yaşını bağımsız sosyal medya hesabı için Birlik çapında ortak eşik hâline getirmeyi önermektedir.

ABD yaş doğrulama amacıyla işlenen verinin yalnızca bu amaçla kullanılmasına ve kısa sürede silinmesine ağırlık vermektedir.

Bütün bu modeller birlikte değerlendirildiğinde geleceğin yaş doğrulama sistemi basit bir “kimlik kontrolü” değildir.

İyi tasarlanmış bir sistem beş temel özelliği aynı anda sağlamalıdır:

etkili olmalıdır,

aşılmaya karşı makul ölçüde dayanıklı olmalıdır,

kişisel verileri gereğinden fazla işlememelidir,

yanlış kararlara karşı kullanıcıya başvuru imkânı sağlamalıdır,

ve

sonradan adli ve idari olarak denetlenebilir olmalıdır.

Adli bilişim açısından son unsur özellikle önemlidir.

Yeni dönemde bir sosyal ağ sağlayıcının:

“Bizim yaş doğrulama sistemimiz vardı.”

demesi yeterli olmayacaktır.

Bir uyuşmazlıkta;

– hangi sistemin kullanıldığı,

– hangi tarihte hangi sürümün aktif olduğu,

– kullanıcı üzerinde hangi kontrolün uygulandığı,

– hangi veriye dayanılarak karar verildiği,

– doğrulamanın sonucunun ne olduğu,

– algoritmanın hata sınırlarının ne olduğu,

– kayıtların değiştirilmediği

teknik olarak ortaya konulabilmelidir.

Bu nedenle sosyal ağ sağlayıcılarının yaş doğrulama altyapıları aynı zamanda:

dijital delil üreten uyum sistemleri

olarak değerlendirilmelidir.

Türkiye’ nin önündeki temel soru artık:

“Çocukların yaşı doğrulanmalı mı?”

değildir.

Kanun bu soruyu cevaplamıştır.

Asıl soru şudur:

“Yaş, çocuğu gerçekten koruyacak kadar güvenilir; kullanıcıların temel haklarını gereksiz biçimde sınırlamayacak kadar ölçülü; kişisel verileri mümkün olduğunca az işleyecek kadar mahremiyet dostu ve gerektiğinde nasıl çalıştığı ispatlanabilecek kadar denetlenebilir biçimde nasıl doğrulanacaktır?”

Önümüzdeki dönemde Türkiye’ deki ikincil mevzuatın ve platformların teknik uygulamalarının kalitesi, büyük ölçüde bu soruya verilecek cevaba bağlı olacaktır.

Yazar: Dr. Berker KILIÇ / Adli Bilişim Uzmanı

Kaynakça

Akademik çalışmalar ve araştırma raporları

Çelebi, E. (2026). Sosyal medya yaş doğrulamasında çocuk güvenliği ve mahremiyet: Türkiye’ de yasama gerekçeleri ve kurumsal güven. Aksaray İletişim Dergisi, 8(2), 241–263. https://doi.org/10.47771/aid.1976270

Lueks, W., Dreyer, S., Federrath, H., & Simon, J. (2026). Assessing age assurance technologies: Effectiveness, side-effects, and acceptance. https://arxiv.org/abs/2603.25695

Ma, R., Dumaru, P., Synaepa-Addison, T., Kropczynski, J., & Wisniewski, P. J. (2026). Reconceptualizing age assurance as a sociotechnical problem: Connecting evidence, evaluation, claims, and decisions. https://arxiv.org/abs/2609.13598

Nagata, J. M., Nayak, S., Huang, O. H., Li, E. J., Wong, J. H., Memon, Z., Zhang, S., Brindis, C. D., & Moreno, M. A. (2026). Evidence for social media legislation strategies. JAMA Network Open, 9(9), e2626965. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2026.26965

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025a). The legal and policy landscape of age assurance online for child safety and well-being. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/4a1878aa-en

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025b). Age assurance practices of 50 online services used by children. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a19853ab-en

Rescorla, E., Arnao, Z., & Cooper, A. (2026). Age assurance online: A technical assessment of current systems and their limitations. Knight-Georgetown Institute. https://kgi.georgetown.edu/research-and-commentary/age-assurance-online/

Wodo, W., Gorski, M., & Hanzlik, L. (2026). Age verification in the Web—Holy Grail to control access to restricted content. https://arxiv.org/abs/2605.05513

Mevzuat ve düzenleyici kaynaklar

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu. (2023). Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul ve Esaslar (Karar No. 2023/DK-İD/119). https://www.btk.gov.tr/uploads/boarddecisions/sosyal-ag-saglayici-hakkinda-usul-ve-esaslar/119-06-sosyal-ag-saglayici-hakkinda-usul-ve-esaslar-28-03-2023-id.pdf

eSafety Commissioner. (2026). Social media age restrictions. Australian Government. https://www.esafety.gov.au/about-us/industry-regulation/social-media-age-restrictions

European Commission. (2026a). The EU approach to age verification. Shaping Europe’ s Digital Future. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eu-age-verification

European Commission. (2026b). Commission sets out a common approach for EU-wide age verification technologies. Shaping Europe’ s Digital Future. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/commission-sets-out-common-approach-eu-wide-age-verification-technologies

European Commission. (2026c). Proposal for EU KIDS Act – EU Keeping Internet Digital Spaces Accountable and Trustworthy. Shaping Europe’ s Digital Future. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/proposal-eu-kids-act-eu-keeping-internet-digital-spaces-accountable-and-trustworthy

European Commission. (2026d). EU KIDS Act to restrict social media platforms’  access to children in the EU. Shaping Europe’ s Digital Future. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/eu-kids-act-restrict-social-media-platforms-access-children-eu

Federal Trade Commission. (2026, February 25). FTC issues COPPA policy statement to incentivize the use of age verification technologies to protect children online. https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2026/02/ftc-issues-coppa-policy-statement-incentivize-use-age-verification-technologies-protect-children

Kişisel Verileri Koruma Kurumu. (2026). Çocukların sosyal medya kullanımında kişisel verilerinin korunmasına ilişkin kamuoyu duyurusu. https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8666/cocuklarin-sosyal-medya-kullaniminda-kisisel-verilerinin-korunmasina-iliskin-kamuoyu-duyurusu

Loi n° 2023-566 du 7 juillet 2023 visant à instaurer une majorité numérique et à lutter contre la haine en ligne. (2023). Journal officiel de la République française. https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000047799537

Ofcom. (2026). Use of age assurance report 2026. https://www.ofcom.org.uk/online-safety/protecting-children/use-of-age-assurance-report-2026

Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun No. 7578. (2026). https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/KanunMetni/9bf93173-7648-4771-ab36-0e45666c423d.htm